T24 Dış Haberler
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić‘in başkent Belgrad’da koruma altındaki bir alanın 2024 yılında Trump kulesi yapılması amacıyla devredilmesine yönelik yasa dışı olduğu iddia edilen planı geçirmek için bizzat müdahalede bulunduğu ortaya çıktı.
The Guardian’ın haberine göre Sırbistan Cumhurbaşkanı Vučić, kamu görevini kötüye kullanma suçlamasıyla yönetiminin üst düzey isimleri hakkında tarihi bir iddianame hazırlanmasıyla sonuçlanan proje için yetkilileri başkanlık ofisindeki bir toplantıya çağırdı. Bu ceza davasının, Trump ailesinin küresel para kazanma kampanyasından kaynaklanan ilk dava olduğuna inanılıyor.
25 Ekim’deki seçimlere gölge düşürüyor
Sırbistan’ın başkenti Belgrad’daki tarihi bir binanın koruma altındaki statüsünü çiğnemeye yönelik bu iddialı plan, kitlesel bir protesto hareketiyle karşı karşıya olan Vučić’in 12 yıllık iktidarını uzatmaya çalışacağı 25 Ekim’de yapılması planlanan seçimlerin üzerine gölge düşürüyor.
Slobodan Milošević döneminin milliyetçi eski propaganda şefi olan Vučić, ABD Başkanı’nın oğlu Donald Trump Jr. ve damadı Jared Kushner‘ı, küresel gayrimenkul portföylerine eklemek istedikleri 500 milyon dolarlık bir otel ve konut kulesi planlarını geliştirirken Belgrad’da ağırladı.
Görevi kötüye kullanma suçlamalarının geçen aralık ayında yöneltilmesinin ardından, Kushner’ın şirketi projenin “şu an için” ilerlemeyeceğini duyurdu. Vučić ise savcıları “olayları uyduran” “yolsuzluğa bulaşmış çeteler” olarak nitelendirerek misilleme tehdidinde bulundu.
Sırbistan Cumhurbaşkanı, “Olağanüstü bir yatırımı kaybettik. Bu zararın oluşmasına katılan herkesin hesap vermesini kişisel olarak sağlayacağım,” dedi.
Planın tartışıldığı toplantıya Vučić bizzat başkanlık etti
Vučić hükûmetinin Kültür Bakanı, görevi kötüye kullanmakla suçlananlar arasında yer alıyor. Ancak Guardian’ın röportajlara ve sızdırılan belgelere dayanan araştırması, söz konusu planın tartışıldığı ilk toplantıya Sırbistan Cumhurbaşkanı’nın bizzat başkanlık ettiğini ortaya koydu.
Bu kritik toplantının iddianamede yer almaması, savcıların hangi bilgileri neden sakladığına dair soru işaretleri doğuruyor.
Trump ve Kushner temsilcileri, binanın koruma statüsünün kaldırılmasında hiçbir rollerinin olmadığını savunuyor.
Vučić’in erken seçim kararı alması, tanıkların kendisinin dahiliyetine ilişkin ayrıntıları açıklayabileceği bir duruşmanın oylamadan sonraya kadar yapılmayacağı anlamına geliyor.
99 yıllık ücretsiz kullanım hakkı
Projenin yapılmasının öngörüldüğü Genelkurmay binasının bulunduğu alanın statüsünü kaldırmak için koruma statüsünün artık neden gerekli olmadığına dair geçerli nedenler olduğu sonucuna varacak bir uzman görüşü gerekiyordu.
Ancak cumhurbaşkanı bunun yapılmasını istiyordu. Kaynaklar, Vučić’in o gün orada bulunan yetkililere yönelik üslubunun nahoş olduğunu söyledi. İddiaya göre cumhurbaşkanı onlara tembel ve beceriksiz olduklarını söyledi. Mesaj netti: İstediğimi yapın ya da istifa edin.
Vučić’in bu sert müdahalesine yönelik makul bir açıklama, sonraki ay Sırp hükümeti ile Kushner’ın gayrimenkul şirketi arasındaki anlaşmanın sızdırılmasıyla geldi. Trump’ın kızı Ivanka ile evli olan Kushner, kayınpederinin ilk döneminde etkili bir Beyaz Saray danışmanıydı. Joe Biden’ın 2020 seçimlerini kazanmasından bu yana Kushner yatırım fonuna odaklanmıştı.
2024’ün başlarında Trump, Cumhuriyetçi Parti adaylığına doğru hızla ilerliyordu ve yaklaşan seçimi kazanmanın en güçlü adayıydı. Trump Beyaz Saray’ı geri alırsa, Kushner bir kez daha dünyadaki en etkili insanlardan biri olacaktı.
Sızdırılan anlaşma, Sırp makamlarının Kushner’ın şirketine Genelkurmay alanı üzerinde 99 yıllık ücretsiz bir kullanım hakkı tanıdığını gösteriyordu.
Sözcüsü projeyi 2021’den beri incelediğini söyleyen Kushner, tasarımın bir görüntüsünü X’te paylaşarak “heyecanlı” olduğunu ifade etti.
“Boyun eğ ya da istifa et”
Sözleşmenin imzalanmasından sonraki hafta yetkililer başka bir toplantıya daha çağrıldı. Cumhurbaşkanı Vučićbu kez orada değildi. Maliye Bakanı ve sağ kolu görevi devralmıştı.
İddianamede iki kadının daha sonra savcılara vereceği ifadelerin özetine göre Mali, Belgrad’ın üst düzey tescilli miras yetkilisi Olivera Vučković‘e Genelkurmay alanının koruma altındaki statüsünü iptal etmeleri için baskı yaptı. İddianamede cumhurbaşkanı ile yapılan önceki toplantıya atıfta bulunulmuyor ancak konunun daha önce gündeme getirildiği belirtiliyor.
İddianamede, “Mali onlara bu konu üzerinde düşünüp düşünmediklerini ve binanın koruma altındaki statüsünü kaldırmak için prosedürü başlatıp başlatmayacaklarını sordu,” deniyor.
Yetkililer “bunun için yasal koşulların karşılanmadığına inanarak” bunu reddettiler. Bunun üzerine Mali, patronunun şubat ayındaki ültimatomunu tekrarlayarak istifa etmeleri gerektiğini söyledi. Ardından istifalar geldi.
Genelkurmay planı hakkında aylarca pek bir şey duyulmadı. Kasım ayında Trump, Kamala Harris’i yenerek yeniden seçimleri kazandı. On gün sonra Vučić hükümeti, Genelkurmay alanının korunan statüsünün kaldırıldığını duyurdu.
(Editör: Buse Söğütlü)
